OOSTVAARDERSPLASSEN EN NATUURLIJKE PROCESGANG (Dutch text)

Vanmorgen zat ik in mijn kantoor dat uitkijkt vanaf een rots over de Potomac River en las ik in de volkskrant on-line over eem beleid dat mij zeer na aan het hart ligt: "Natuurlijke procesgang". Het SBB heeft een beleid ontwikkeld voor de Oostvaardersplassen, waarbij natuurlijke procesgang zeer vergaand zal worden doorgevoerd. Aldus het bericht in de krant, staat het beleid onder aanvoering van de door mij zeer gerespecteerd oud collega Dr. Frans Vera. Frans was destijds als "LNVer" zeer instrumenteel in het veranderen van het rivieren beleid, dat onderdeel uitmaakte van mijn beleidsveld en we hebben daarin veel samengewerkt. Zijn visie op het rivierengebied - destijds ontwikkeld als "Plan Ooievaar" samen met mijn vriend en collega Ir. Dick de Bruin was van doorslaggevende invloed op "mijn" beleidsterrein binnen de Rijkswaterstaat, de "Zoete Rijkswateren". V&W minister, Drs, Neelie Smit Kroes, onarmde het idee en speelde een sleutelrol in het bevorderen van hun gedachten.

Het is moeilijk vanaf 5000 km afstand te oordelen over natuurbeheers beleidskoersen voor Nederland. Er is sinds mijn vertrek uit Nederland in 1992 zeer veel veranderd ten goede op het gebied van natuurbeheer.

In 1970 schreef mijn vader Dr. Mr. Daan het eerste boekje in Nederland over natuurbeheer, onder die titel. Als biologiestudent en Projects Officer van de International Youth Federation For Environmental Studies, IYF, was ik zeer geporteerd van grootwild beheer en vond eigenlijk dat er weer wolven op de Veluwe moesten worden geïntroduceerd. Om mijn aandringen had mijn vader dat opgenomen in het boekje. Zijn collega en mijn mentor Prof. Mörzer Bruijns, schreef een uitgebreid voorwoord, maar hij stelde als eis dat de passage over de wolven eruit moest en dat gebeurde dus. Er zijn nog steeds geen wolven op de Veluwe, maar ze hebben zich van nature al weer uitgebreid tot in Duitsland, en uiteindelijk zullen ze ook de Veluwe wel bereiken!

Met deze ervaring begon een gedachtengang van het geleidelijk werken aan verandering van trends en beleid. Wanneer je aan werkt aan een verandering van beleid, dan gaat het allemaal zo tergend langzaam! Dan houd ik mijzelf altijd een opmerking voor ogen van een voormalig D66: Als het kompas van een schip op weg van Amsterdam naar New York 1 graad koersafwijking heeft, komt het in Zuid Amerika terecht. Kijk maar eens wat er gebeurd is met het gedachtengoed van de natuurlijke procesgang:

Begin jaren tachtig was ik de coördinator voor het Waddenzeebeleid bij de Rijkswaterstaat. Jarenlang was de Rijkswaterstaat bezig geweest om land aan te winnen en kunstmatig duinen te vormen ter voorbereiding op een toekomstige inpoldering van de Waddenzee, en nadat de regering in 1979 (was dat het jaar?) had besloten om de Waddenzee als natuurgebied te behouden, was het moeilijk voor veel van mijn zeer gerespecteerde RWS collegas om zich in te stellen op een nieuwe situatie. Als ëen van de eerste biologen binnen de dienst, moest ik hen duidelijk maken wat je - in mijn visie - zou moeten doen met dit enorme gebied. Ik legde hen uit over het natuurbeheer in Nederland dat moest werken met zeer kleine gebieden waar door oude landbouwgebruiken een zeer mooie en gevarieerde natuur was ontstaan, die alleen door actief beheer in stand gehouden kon worden. Maar de Waddenzee was anders. Het gebied was weliswaar ontstaan als gevolg van ontvening en ontwatering dat zo'n duizend jaar geleden was begonnen, maar er was nooit landbouw bedreven en er waren weinig soorten afhankelijk van menselijk handelen. Met 240.000 ha was het een gebied van een omvang waar dingen mogelijk waren die nergens elders zouden kunnen plaatsvinden:
Hier kon de natuur tamelijk ongestoord zijn gang gaan. Daartoe introduceerde ik de term "natuurlijke procesgang" binnen de RWS. Ik werd al spoedig gesteund door mijn vriend Dr. Jaap de Vlas, nadat die enkele jaren later zich ging bezighouden met het Waddenzeebeleid als medewerker van LNV. Samen hebben we toen dat concept verder ontwikkeld in het Beleidsplan Buitendijkse Gronden.

Een jaar of 5 later, toen op het hoofdkantoor van de Rijkswaterstaat in Den Haag, werd ik belast met het samengaan van de Rijkswaterstaat en de Rijksdienst IJsselmeerpolders, de RIJP. Op dat moment werden de Oostvaardersplassen onderdeel van "mijn" beleid, en je kunt je wel voorstellen dat ik hier een prachtige gelegenheid zag liggen. Staatsbosbeheer was verantwoordelijk voor het beleid natuurbeheersbeleid, maar de RIJP - op dat moment formeel de RWS Directie Flevoland geworden - voerde het onderzoek en het beheer uit. Ik fluisterde mijn collegas van de nieuwe Directie Flevoland in, dat wij het vanuit de hoofddirectie best aardig zouden vinden als er in de Oostvaardersplassen grote grazers - met name heck runderen, edelherten en wisenten, zouden worden geïntroduceerd en als er een wat natuurlijkere procesgang zou worden nagestreefd. Met deze nieuwe signalen van de RWS, en geleidelijke veranderingen in de traditionele "bosbouwers cultuur" van Staatsbosbeheer in die tijd, kwam er spoedig een verandering op gang, die in de Oostvaardersplassen leidde tot veel natuurlijkere processen.

Overigens moet u niet denken dat ik ooit de illusie gehad heb dat in de 6000 ha van de Oostvaardersplassen een volledig natuurlijke procesgang zou kunnen plaatsvinden. Het gebied ligt een paar meter onder het peil van het IJsselmeer en alleen al voor zijn waterhuishouding is het afhankelijk van een kunstmatig peilbeheer, waarvoor het nodig is een scenario voor te schrijven. Zo'n scenario kan natuurlijk een natuurlijke procesgang nabootsen, maar is dat natuurlijk nooit.

De door Jaap en mij aarzelend geïntroduceerde gedachte van natuurlijke procesgang is nu vrij algemeen goed geworden binnen de grote natuur beherende organisaties, Natuurmonumenten en SBB. De vraag is echter, hoe ver moet je gaan? Willen we grote grazers in de grote natuurgebieden, zoals in de Verenigde Staten? Ik persoonlijk vind van wel. Kunnen die de variatie in stand houden die ontstaan is onder eeuwen van kleinschalig landbouwbeheer? Tot op zekere mate. Maar niet volledig.

De natuurgebieden in Nederland zijn te klein van omvang voor een volledige natuurlijke procesgang van populaties van dieren zo groot als wisenten, edelherten, heck runderen, przwalski paarden, etc. Zeker als je ze dan ook nog eens bij elkaar zet in 6.000 ha. Zelfs in de enorme gebieden van de VS wordt van tijd tot tijd ingegrepen in de populaties van sommige grote dieren, zoals de bisons.

Ik kan mij dan ook de zorg voorstellen van sommige organisaties, zoals Vogelbescherming Nederland over het verdwijnen van vogelsoorten. Wij staan wereldwijd voor de enorme taak om het erfgoed van planten en diersoorten in stand te houden op hooguit zo'n 10% van het "droge" aardoppervlak. Wij zullen vele soorten verliezen (lees hier maar hoe dat werkt: [url]http://www.ecosystems.ws/minimum_area.htm[/url]
Wereldwijd zullen we minstens 30% van alle soorten en planten verliezen, en als gevolg van klimaatverandering waarschijnlijk meer.

Terwijl ik razend enthousiast ben over de uitbreiding van het aantal grote grazers in Nederland, maak ik mij toch ook zorgen over andere soorten die thuishoren in de grote moerassen van de grote rivieren delta, "Nederland". Deze rivieren delta is op geen stukken na zo vrij als die van de andere enorme Europese rivierendelta, die van de Donau. Alle moerasgebieden in Nederland zijn afhankelijk van een door de mens gekozen waterhuishouding (het waterpijl), en daarmee is een volledige natuurlijke procesgang uitgesloten. Toen Jaap en ik dat concept propageerden, waren wij ons daar volledig van bewust, maar in de toen noodzakelijke verandering van de natuurbeheers-cultuur in Nederland, leek het ons niet nodig dat te benadrukken. Ik hoop dat degenen die nu het natuurbeheersbeleid ontwikkelen een middenweg weten te vinden.
Dat is niet makkelijk met zoveel zinnen en zoveel emoties, waar alle groeperingen echter ëen ding gemeen hebben: Een intense liefde en respect voor "alles wat groeit en bloeit" (was dat Thijsse?)

Dit bericht is natuurlijk een zeer geconcentreerde en waarschijnlijk wat éenzijdige weergave van alle zaken die speelden. Als u zich andere belangrijke dingen uit die tijd herinnert, dan vraag ik u om dit verslagje aan te vullen.

Inmiddels heeft een ander zeer nijpend probleem mijn aandacht gekregen en ik wil u haast smeken om het volgende te lezen, omdat het hier gaat om het grootste struikelblok voor de natuurbescherming in onwikkelingslanden, waar toch gauw 70% van alle soorten planten en dieren op aarde voorkomen: http://www.adopt-a-ranger.org Ook hier is het nodig tot een beleidsverandering te komen in de natuurbescherming, maar dan op wereldschaal. Tot nu toe heb ik maar zeer weinig begrip en steun kunnen vinden, en ook hier moet het roer om. Helaas is er maar zo weinig tijd!

Why your tree probably does not fix carbon or produce ogygen

The other day, a friend of mine was lamenting about the cherry tree in his yard that a careless contractor had torn down to expand hhis driveway. He remembered how his children had swung from that tree, the cherries they ate and the decades of oxygen that tree had produced to improve the environment.

In my work, I very frequently am confronted with people that think that all trees and forests produce oxygen, so I decided to write down the process, in what I hope is a simple way that helps lay(wo)men understand how it works.

It is true that during its life, a tree produces oxygen and sequesters carbon, following this equation:
6CO2+6H2O->C6H12O6+6O2, which then gets transformed into the many substances that are necessary for living bodies, in which complexes of carbon and hydrogen dominate.

However, what most people don't realize is that after they die, most trees either rot away or get burned. So then the carbon fixed in the tree disintegrates and all the fixed carbon turns into carbondioxide again (very simplified: C+O2=>CO2), thus completing the socalled carbon cycle.

Most organic material of trees in the cities and along roads end up in someone's fireplace, on the city dumps or are left to rot away in the field after they fall down. When that happens, their contribution to fixing carbon and producing oxygen is ZERO.

Now that I have you thinking, what happens to the production of oxygen of all those leaves on the trees? By now, you already guessed it, after they fall off, they rot away, and the carbon accumulated in them, gets transformed into carbon dioxide, while using the oxygen from the air in the process.

With this knowledge, lets reflect a moment about those beautiful tropical forests in the Amazon, or those endless forests in Canada and Siberia. Those forests are mature, and while some young trees grow bigger and bigger, old trees become sick, die and fall down. Every year, new leaves grow, while old leaves fall off and decay. In a slower cycle, new tree trunks grow and old ones tumble and decompose. A permanent cycle of production and disintegration, in which there is no net production of oxygen and no net fixation of carbon. There are many other advantages of natural forests, but the production of oxygen and the fixation of carbon is not among them.

For those who like to think a bit further:
In cold areas, there is a permanent accumulation of organic material on the forest floor, and indeed, the material that is really permanently accumulated, has caused a net production of oxygen and fixation of carbon. This however, is an extremely slow process, and much less 1 percent of the organic material of the very northern forests gets permanently fixed in the soil. In somewhat warmer regions, where occasional forest fires sweep through the forests, no organic material gets permanently fixed into the soil, whereas in tropical rainforests, the decaying process is so fast that most of the time, under the trees, the mineral soil is exposed, showing at best a few centimetres of recently fallen leaves.
So, no green long in the Amazon. :cry:

There are a few exceptions: there are tropical forests on Sumatra, Indonesia, where peat is accumulated, but again, the total amount is so minimal, that it can only be measured over centuries.

In my opinion, one can't consider organic material permanently fixed, unless it is covered under a layer of mineral sediments. That is how the mineral coal, oil and natural gas are fixed in the earth. Only, when covered under a secure layer of sediments, are the chances remote, that they become exposed to the air again, of course, until we dig them up. Those are processes of thousands of years though.

If we plant a new forest, we speculate that that forest will remain a forest forever. That is highly questionable. But even if it does, we must assume that it will be a production forest, and that over time it will go through a permanent cycle of growth and harvesting and that a portion of its wood will eventually burn up again in the form of used wood products (newspapers, furniture, etc.) after they have lost their usefulness to us.

Still, the plantation of new forests in itself is good, as they indeed do fix carbon and produce oxygen. But we will never be able to plant as many new forests as we are now losing to deforestation in developing countries. So before we start spending money on planting new forests, we should first spend money on keeping what we have. That is much cheaper and effective, while we also protect millions of species, that we are now losing to deforestation and climate change.
I have written more about that, and I hope you can spend a few more minutes to read that, so that you understand what is the real problem for nature conservation and using forests for carbon fixation and oxygen production. Please click on:
http://www.adopt-a-ranger.org/carbon_offset.htm
If you have any questions, please ask them on this forum, and I will be happy to answer them.